1. Uzaktan ve hibrit tetkikler daha görünür hale geldi
COVID sonrası dönemde uzaktan ve hibrit tetkikler istisna olmaktan çıktı. 2026 versiyonu bu gerçeği daha açık ele alıyor. Uzaktan görüşmeler, elektronik kayıt incelemeleri, dijital kanıtlar, çevrim içi toplantı araçları, bilgi güvenliği ve uzaktan kanıt toplamanın sınırlılıkları daha fazla önem kazanıyor.
2. Teknoloji ve dijital araçların kullanımı güçlendi
Yeni versiyonda tetkikçinin yalnızca standart bilgisine sahip olması yeterli görülmüyor; aynı zamanda dijital kayıtları, uzaktan iletişim araçlarını, elektronik kanıtları ve veri güvenliği risklerini anlayabilecek seviyede olması bekleniyor. CQI/IRCA da teknoloji ve dijital araçların kullanımına ilişkin dikkatin artırıldığını özellikle vurguluyor.
Bence denetçi yetkinlik matrisine şu tür kriterler eklenmeli:
Yetkinlik Alanı Örnek Kriter
Uzaktan tetkik becerisi Video görüşme, ekran paylaşımı, dijital kayıt inceleme becerisi
Dijital kanıt değerlendirme Elektronik kayıtların güvenilirliğini ve izlenebilirliğini sorgulama
Bilgi güvenliği farkındalığı Müşteri verisi, ekran görüntüsü, kayıt alma, gizlilik risklerini yönetme
Hibrit tetkik planlama Hangi prosesin uzaktan, hangisinin sahada doğrulanacağını belirleme
3. Risk temelli tetkik yaklaşımı daha da güçleniyor
ISO 19011:2018’de de risk temelli yaklaşım vardı; ancak 2026 versiyonunda tetkik programının ve tetkik faaliyetlerinin risklere göre önceliklendirilmesi daha belirgin hale geliyor. Özellikle yüksek etkili prosesler, kritik faaliyetler, mevzuat yükümlülükleri, müşteri şartları, çevresel/İSG riskleri ve bilgi güvenliği riskleri tetkik planlamasında daha fazla dikkate alınmalı.
Bu, klasik “madde madde kontrol listesi” yaklaşımından çok, prosesin önemine, riskine ve performansına göre denetim süresi ve derinliği belirleme yaklaşımını destekliyor.
4. Tetkik kanıtı ve örnekleme daha dikkatli ele alınıyor
2026 versiyonu, tetkik kanıtının doğrulanabilir, izlenebilir, güvenilir ve yeterli olması gerektiğini daha güçlü vurguluyor. Özellikle dijital kanıtlar, ekran görüntüleri, elektronik kayıtlar, ERP çıktıları, uzaktan gösterilen dokümanlar ve çevrim içi beyanlar için kanıt güvenilirliği daha kritik hale geliyor.
Pratikte şu soru daha fazla sorulmalı:
“Bu bilgi doğrulanabilir mi, izlenebilir mi, yeterli mi ve tetkik bulgusunu destekleyecek objektif kanıt niteliğinde mi?”
5. Tetkikçi yetkinliği ve sürekli mesleki gelişim öne çıkıyor
CQI/IRCA, ISO 19011’in denetçi eğitim ve belgelendirme programlarının temelini oluşturduğunu ve denetçilerin revize standarda göre bilgilerini güncel tutmasının beklendiğini belirtiyor. Ayrıca ISO 19011:2026 için resmi bir geçiş süresi bulunmadığını, rehber standart olduğu için yayımlandığı anda uygulanabilir kabul edildiğini ifade ediyor.